Απ’ το αίσχος του Κουρουπητού στην πρωτοποριακή ΔΕΔΙΣΑ
Εμείς στο Λασίθι τι κάνουμε;
του Νίκου Δατσέρη

Την Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου επισκέφθηκα τα γραφεία της ΔΕΔΙΣΑ στα Χανιά για μια πρώτη επαφή και ενημέρωση σχετικά με τις δραστηριότητές της πάνω στο θέμα της ανακύκλωσης.

Την ενημέρωσή μου ανέλαβε ο κος Βαρδάκης Εμμ. υπεύθυνος Marketing και ο κος Γιαννακόπουλος Αθ. “πατριάρχης” της ανακύκλωσης στα Χανιά, υπεύθυνος του συστήματος αποκομιδής και από τους πρωτεργάτες της προσπάθειας που έχει ξεκινήσει ήδη από το 1993. (Στα Χανιά υπάρχει ήδη η πρώτη γενιά που έχει γαλουχηθεί από τα σχολικά ακόμα χρόνια στην ιδέα της ανακύκλωσης, γενιά που τώρα κάνει οικογένειες και εκπαιδεύει η ίδια τα παιδιά της στην ανακύκλωση και στο σεβασμό προς το περιβάλλον). Άνθρωποι με πολύ αγάπη για τη δουλειά τους και με ιδιαίτερες ευαισθησίες. Και μόνο που η ώρα του ραντεβού ήταν εκτός ωραρίου (19.00-22.15) και το γεγονός ότι από τις 6.00 το πρωί είναι τις επάλξεις, δείχνει πως αυτοί οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα αυτό όχι μόνο σαν μια οποιαδήποτε εργασία αλλά σαν προσφορά μέρους του εαυτού τους, επιδεικνύοντας πολύ υψηλό επίπεδο συνείδησης.
Πολύ γρήγορα η αρχική μου εικόνα σχετικά με το αντικείμενο της συζήτησης άλλαξε. Περιμένοντας μια συζήτηση σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις για ένα βιώσιμο σύστημα ανακύκλωσης για λόγους περιβαλλοντικούς και ορθολογικής διαχείρισης των πόρων βρέθηκα μπροστά σε μια κατάσταση που ομολογώ δεν της ήξερα σε όλες της τις λεπτομέρειες.

Δεν τίθεται θέμα για το αν θα κάνουμε ανακύκλωση ή αν έχουμε την ευαισθησία για κάτι τέτοιο. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία μάς υποχρεώνει να κάνουμε ανακύκλωση.
Τα απορρίμματα που σήμερα προωθούνται στους ΧΥΤΑ πρέπει σταδιακά τα επόμενα 15-20 χρόνια να ανακτώνται (να μια καινούργια λέξη!) σε ποσοστό 65%.
Που βρισκόμαστε εμείς; Στο μηδέν, για να μην πω κάτω από το μηδέν. Τι έπεται; Μια ομοβροντία από ΚΟΥΡΟΥΠΗΤΟΥΣ!!! Δεν τίθεται πλέον θέμα πόσο κοστίζει η ανακύκλωση ή η διαχείριση ενός σύγχρονου ΧΥΤΑ! Είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε ανακύκλωση γιατί αλλιώς τα χρήματα που θα πληρώσουμε σε πρόστιμα θα είναι πολλαπλάσια από αυτά που κοστίζει η ανακύκλωση. Είμαστε ήδη υπόδικοι σε έξι περιπτώσεις τύπου Κουρουπητού και έπεται συνέχεια.
Η περίπτωση της ΔΕΔΙΣΑ είναι πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα και είναι η μόνη εταιρεία μαζί με την ΔΙΑΔΗΜΑ, την αντίστοιχη εταιρεία της Κοζάνης, που έχει άδεια λειτουργίας για την αποκομιδή απορριμμάτων και είναι εγγεγραμμένη στα μητρώα του ΥΠΕΧΩΔΕ.
Λίγα λόγια για τη ΔΕΔΙΣΑ. Είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που ιδρύθηκε το 1993. Στη μετοχική του σύνθεση συμμετέχουν 8 δήμοι του νομού Χανίων με κύριο μέτοχο το δήμο Χανίων που έχει και το 68,27% της εταιρείας. Διοικείται από διαδημοτικό όργανο που αποτελείται από 37 δημάρχους και δημοτικούς συμβούλους και συνεδριάζει 3 φορές το χρόνο καθώς επίσης και από 11μελές διοικητικό συμβούλιο που συνεδριάζει κάθε μήνα.
Ο ΔΕΔΙΣΑ συνεργάζεται με το σύνολο των δήμων του νομού Χανίων στη διαλογή και εναλλακτική διαχείριση των απορριμμάτων (δηλαδή στην ανακύκλωσή τους) ενώ παρέχει υπηρεσίες τελικής διαθέσεως και αποκομιδής σε 18 από τους 24 δήμους του νομού.
Όπως είναι κατανοητό οι δραστηριότητες της ΔΕΔΙΣΑ δεν περιορίζονται στην ανακύκλωση των απορριμμάτων αλλά διαχειρίζεται το σύστημα αποκομιδής, τη λειτουργία του ΧΥΤΑ, το σύστημα ανάκτησης, την κομποστοποίηση των οργανικών απορριμμάτων που ανακτώνται, καθώς και την εναλλακτική διαχείριση απορριμμάτων σε συνεργασία με:

• την Εcoelastika ΑΕ για τα μεταχειρισμένα ελαστικά
• τη ΕΛΤΕΠΕ και ΚΕΔΕΠ για τα λιπαντικά έλαια και τις συσκευασίες τους
• την ΕΔΟΕ για την ανακύκλωση οχημάτων
• τη ΣΥ.ΔΕ ΣΥΣ. ΑΕ για την ανακύκλωση συσσωρευτών
• την Ανακύκλωση Συσκευών ΑΕ για ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές
• την ΑΦΗΣ για την ανακύκλωση φορητών ηλεκτρικών στηλών.

Όσο αφορά την ανακύκλωση των προϊόντων γνωστή είναι πλέον η φιλοσοφία της Ε.Ε. που συνοψίζεται στο «ο ρυπαίνων πληρώνει».

Οι εταιρείες λοιπόν παραγωγής κάθε είδους προϊόντος έχουν και την ευθύνη ανακύκλωσης αυτού καθώς και της συσκευασίας του. Επειδή αυτό σημαίνει τεράστιο κόστος οι εταιρείες σύστησαν μια εταιρεία η οποία θα αναλαμβάνει για λογαριασμό τους την ανακύκλωση των προϊόντων τους και των συσκευασιών τους.
Δημιουργήθηκε λοιπόν η Ε.Ε.Α.Α. (Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης) στα πλαίσια του νόμου 2939/01 καθώς και άλλων ευρωπαϊκών οδηγιών για την αξιοποίηση των αποβλήτων συσκευασιών. Τα προγράμματα αυτά υλοποιούνται πάντα σε συνεργασία με τους ΟΤΑ.
Οι ΟΤΑ δημιουργούν εταιρείες αποκομιδής και διαλογής των συσκευασιών και των αποβλήτων οι οποίες αναλαμβάνουν την προώθηση των υλικών για ανακύκλωση. Ανάλογα με το είδος του υλικού και το κόστος ανακύκλωσής του συμφωνείται και το ποσό που θα δίνει η Ε.Ε.Α.Α. στις εταιρείες αποκομιδής και διαλογής. Η ΕΕΑΑ πληρώνει τις εταιρείες αποκομιδής και διαλογής ανάλογα με τις ποσότητες που τελικά προωθούνται για ανακύκλωση και όχι με βάση τις ποσότητες που γίνεται αποκομιδή. (έτσι ελέγχεται και η σωστή ανακύκλωση των προϊόντων) Εδώ μπαίνει και η παράμετρος ποιότητα-καθαρότητα των υλικών που προωθούνται για ανακύκλωση και εδώ έχει την ευθύνη ο πολίτης όχι μόνο να συμμετέχει στο πρόγραμμα ανακύκλωσης αλλά να φροντίζει και τα υλικά να είναι στην καλύτερη δυνατή κατάσταση. Σε αυτή την κατεύθυνση η ΔΕΔΙΣΑ πραγματοποιεί εδώ και χρόνια μεγάλες καμπάνιες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών.
Σε σχέση με τη λειτουργία των ΧΥΤΑ θα πρέπει να αποκτήσουμε στάση υπεύθυνη και να μη εθελοτυφλούμε βάζοντας το πολιτικό κόστος πάνω από το συμφέρον των πολιτών. Οι πολίτες χρειάζονται ενημέρωση. Μόνο αν συνειδητοποιήσουν πως το τελικό κόστος θα είναι πολύ μεγαλύτερο λόγω των δυσβάσταχτων προστίμων και πως αυτοί είναι που θα πληρώσουν ούτως ή άλλως, θα μπορέσουμε να γυρίσουμε σελίδα και να πάψουμε να ντρεπόμαστε για τη διάθεση των απορριμμάτων μας που επιπλέον είναι και βασικός δείκτης πολιτισμού.
Αυτή τη στιγμή σε πολύ λίγες περιπτώσεις λαμβάνεται υπόψη το πραγματικό κόστος λειτουργίας ενός ΧΥΤΑ ανά τόνο απορριμμάτων. Παράμετροι όπως η αποκατάσταση και δενδροφύτευση του ΧΥΤΑ, η μετέπειτα συστηματική παρακολούθηση με μετρήσεις για πολλά χρόνια (μέχρι και 30χρόνια ανάλογα το μέγεθος του ΧΥΤΑ), αλλά και το κόστος των νέων απαλλοτριώσεων για την δημιουργία του νέου ΧΥΤΑ όταν ο προηγούμενος κορεστεί, ούτε που λαμβάνονται υπόψη με αποτέλεσμα οι δήμοι που έχουν την ευθύνη να βρεθούν μελλοντικά σε οικονομικό αδιέξοδο λόγω της ανευθυνότητας των προηγούμενων δημοτικών αρχών.

Το πώς λειτουργεί το σύστημα στα Χανιά, τι έχουν κάνει στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο αλλά και τι μπορεί να κάνει ο νομός μας, ο νομός Λασιθίου τ’ αφήνω για επόμενο άρθρο.

Το Λασίθι στην Πλώρη φιλοδοξεί να ανοίξει επιτέλους ένας διάλογος για τα θέματα αυτά στο νομό μας. Και αμέσως μετά τις εκλογές ας οργανώσουμε μια επίσκεψη των αυτοδιοικητικών παραγόντων του Λασιθίου στις εγκαταστάσεις της ΔΕΔΙΣΑ στο Ακρωτήρι Χανίων, μόνο κέρδη θα έχουμε.